งานวิจัยชี้โมเดล AI ชั้นนำของจีนอาจถูกฝึกด้วยชิป Nvidia ที่สหรัฐห้ามส่งออก
รายงานวิจัยใหม่ระบุว่าโมเดลน้ำหนักเปิดจากบริษัทจีนหลายรายมีร่องรอยของการฝึกบน Blackwell GPUs ที่ถูกสหรัฐจำกัดการส่งออก ขณะที่ประเด็นการลักลอบชิปและความสัมพันธ์ของ Nvidia กับผู้เกี่ยวข้องถูกจับตาหนักขึ้น
งานวิจัยใหม่อ้างว่าโมเดลน้ำหนักเปิดระดับแนวหน้าที่พัฒนาโดยบริษัทจีน ถูกฝึกด้วยชิป Nvidia ที่รัฐบาลสหรัฐห้ามส่งออกไปยังคู่แข่งทางภูมิรัฐศาสตร์รายใหญ่อย่างจีน ประเด็นนี้ยิ่งทำให้ความพยายามควบคุมการไหลของชิป AI ขั้นสูงถูกตั้งคำถาม และเพิ่มแรงกดดันต่อ Nvidia ในช่วงที่บริษัทกำลังเผชิญการตรวจสอบจากหลายทาง
TechCrunch ระบุว่า การเข้าถึง Blackwell GPUs อย่างแพร่หลายในหมู่ห้องแล็บ AI ชั้นนำของจีนสะท้อนขนาดของปัญหาในอุตสาหกรรมชิป AI โดย Jensen Huang อดีตซีอีโอของ Nvidia เพิ่งออกจากบริษัทในสัปดาห์นี้ หลังยอมรับความสัมพันธ์กับ Alice Huang ผู้บริหารของ Megaspeed ซึ่งถูกพาดพิงว่าเกี่ยวข้องกับการลักลอบนำชิป Nvidia เข้าไปในจีน และยังมีข้อกล่าวหาเรื่องความเชื่อมโยงกับหน่วยข่าวกรองจีนด้วย
แหล่งข่าวชี้ว่าแม้ความสนใจของสาธารณะจะพุ่งไปที่ความสัมพันธ์ส่วนตัวและความเชื่อมโยงระหว่างผู้บริหารกับลูกค้า แต่ความรับผิดของบริษัทต่อการละเมิดกฎควบคุมการส่งออกอาจเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ Nvidia ตัดสินใจแยกทางกับ Huang การคุมเข้มของสหรัฐมีเป้าหมายรักษาความได้เปรียบด้าน AI เหนือจีน โดย Blackwell ถูกห้ามส่งออกไปยังจีนหรือบริษัทที่จีนถือครอง ขณะที่รัฐบาล Trump ยังอนุญาตให้ส่งออก H200 ซึ่งเป็นชิปรุ่นอ่อนกว่า ภายใต้เงื่อนไขการขนส่งที่ซับซ้อนและมีภาษี 25%
งานวิจัยที่ยกมาในรายงานมาจาก Will DePue อดีตนักวิจัย OpenAI และหัวหน้ากลุ่มวิจัยไม่แสวงกำไร Unemployment Labs เขาวิเคราะห์ weights หรือโครงสร้างเฉพาะของโมเดลภาษาขนาดใหญ่ที่เปิดเผยออกมา จาก DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax และ Ant Group โดยระบุว่า weights เหล่านี้ยังสะท้อนรูปแบบของชิปที่ใช้ฝึกโมเดลไว้ด้วย DePue กล่าวว่าหลักฐานที่พบชี้ไปยังโมเดลที่ถูกจับตาอย่าง Kimi K3 ของ Moonshot และ V4 ของ DeepSeek ว่ามีร่องรอยจากการฝึกบน Blackwell chips
รายงานยังอ้างคำกล่าวก่อนหน้านี้ของ Michael Kratsios ที่ปรึกษาด้านเทคโนโลยีของทำเนียบขาว ซึ่งบอกเมื่อต้นปีว่าบริษัท Moonshot ใช้ชิป Nvidia ที่ถูกห้ามส่งออก โดยอ้างข้อมูลจากหน่วยข่าวกรองสหรัฐ ขณะเดียวกัน Epoch AI ประเมินว่าชิปขั้นสูงราว 2 ล้านชิ้นถูกนำเข้าไปในจีนในช่วงปี 2024 และ 2025 ผ่านวิธีการที่พยายามปิดบังปลายทางที่แท้จริง
แต่ TechCrunch ชี้ว่าเรื่องนี้ยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าบรรดาโมเดลถูกฝึกด้วยชิป Nvidia ทั้งหมด หรือมีการละเมิดกฎหมายควบคุมการส่งออกแน่ชัด เพราะชิปอาจถูกใช้ในดาต้าเซ็นเตอร์นอกประเทศ ซึ่งกลายเป็นช่องทางยอดนิยมของบริษัทจีนในการเข้าถึงกำลังประมวลผล โดยเฉพาะในมาเลเซียที่เกิดการขยายตัวของอุตสาหกรรมลักษณะนี้ Epoch AI ประเมินว่ามีการนำเข้า Nvidia AI accelerators ราว 275,000 ตัวไปยังมาเลเซียในปี 2024 และ 2025
ด้านภูมิรัฐศาสตร์ ชิ้นงานชี้ว่าประเทศสายเหยี่ยวเรื่องจีนเรียกร้องให้คุมการใช้งานชิป ไม่ใช่แค่การครอบครองหรือสถานที่ติดตั้งเท่านั้น Sam Bresnick นักวิจัยจาก Georgetown Center for Security and Emerging Technology กล่าวกับ TechCrunch เมื่อช่วงฤดูร้อนว่า หากสหรัฐกังวลเรื่องความได้เปรียบทางเทคโนโลยี ก็ไม่สมเหตุสมผลที่จะห้ามบริษัทจีนในจีนแผ่นดินใหญ่ ฮ่องกง และมาเก๊า แต่ปล่อยให้ใช้งานได้เมื่อย้ายไปมาเลเซีย
Megaspeed และบริษัทลูก Speedmatrix ถูกจับตาเรื่องการค้าลักษณะนี้มาหลายปี และทั้งรัฐบาลสหรัฐกับสิงคโปร์เคยสอบสวนแล้ว นอกจากนี้ Bloomberg ยังรายงานในวันศุกร์ว่า บริษัทที่เชื่อมโยงกับ Alice Huang มีส่วนเกี่ยวข้องกับการลักลอบส่งชิป Nvidia ที่ถูกห้ามไปยังดาต้าเซ็นเตอร์ในเซี่ยงไฮ้ด้วย
รายงานยังกล่าวถึงแรงกดดันต่อ Nvidia จากฝั่งนักขายชอร์ต โดย Culper เคยเผยแพร่รายงานในเดือนพฤษภาคมว่าบริษัทมี “ปัญหาจีน” เพราะรายได้ส่วนหนึ่งพึ่งพาความต้องการในจีน ไม่ว่าจะผ่านดาต้าเซ็นเตอร์ที่ควบคุมจากระยะไกล หรือการลักลอบนำเข้าแบบฝ่าฝืนกฎหมายสหรัฐ โดยรายงานนั้นเชื่อมโยง Megaspeed เข้ากับ Nvidia และอ้างว่าบริษัทของ Alice Huang ได้รับการหนุนหลังจากบริษัทจีนที่ถูกห้ามเข้าถึงชิปสหรัฐ
ในอีกด้านหนึ่ง Culper มองว่าความเสี่ยงสำคัญไม่ใช่การปราบปรามจากรัฐบาลสหรัฐเพียงอย่างเดียว แต่คือการที่จีนเร่งพัฒนาอุตสาหกรรมชิปของตัวเอง หากจีนทำได้สำเร็จ รายได้หลายพันล้านดอลลาร์จากความต้องการชิป Nvidia ในจีนอาจหายไป โดยมีรายงานว่ามี H200 ราว 600,000 ตัวกองเก็บอยู่ในฮ่องกงรอส่งเข้าไปจีน แต่ยังไม่มีฉันทามติว่าทำไมสินค้าจึงยังไม่ถูกเคลียร์ให้นำเข้า
สุดท้าย TechCrunch ระบุว่าตอนนี้บริษัทสหรัฐยังมีภาระจำกัดในการติดตามว่าลูกค้าไปทำอะไรกับสินค้าควบคุมอย่างชิป AI แต่หากผู้ตรวจสอบของรัฐยืนยันว่ามีการลักลอบชิปและ Jensen Huang รู้เห็นจริง ภาระทางกฎหมายของ Nvidia จะหนักขึ้นมาก ขณะเดียวกัน Nvidia และ Huang เคยยืนยันว่าดาต้าเซ็นเตอร์ของ Megaspeed ถูกตรวจสอบแล้วและเป็นของจริง ด้านกระทรวงพาณิชย์สหรัฐก็ถูกจับตาเช่นกัน โดย Howard Lutnick รัฐมนตรีพาณิชย์ซึ่งกำกับการออกใบอนุญาตส่งออกอาจเผชิญแรงกดดันถึงขั้นเสี่ยงเสียตำแหน่ง หากข้อครหาเรื่องการตรวจสอบผู้ซื้อชิปที่น่าสงสัยและความใกล้ชิดกับผู้บริหาร Nvidia ถูกพิสูจน์
