งานวิจัยชี้แมลงหวี่จำอาหารช่วงตัวอ่อน ส่งผลต่ออายุยืนเมื่อโตเต็มวัย

งานวิจัยใหม่ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature อธิบายกลไกที่น่าจะเชื่อมโยง “อาหารช่วงวัยอ่อน” กับอายุขัยในระยะยาว โดยเฉพาะในแมลงหวี่ผลไม้ ทีมวิจัยจาก RIKEN ในญี่ปุ่นพบว่ามีโปรตีนบางชนิดทำหน้าที่เหมือนบันทึกข้อมูลโภชนาการในช่วงเป็นตัวอ่อน แล้วส่งผลต่อการทำงานของร่างกายในวัยโตเต็มวัย ซึ่งอาจเป็นคำอธิบายว่าทำไมสัตว์ที่กินอาหารจำกัดตั้งแต่เด็กจึงมักมีอายุยืนกว่า

ประเด็นนี้ต่อยอดจากข้อสังเกตทางวิทยาศาสตร์ที่มีมานานตั้งแต่ทศวรรษ 1930 ว่าสัตว์บางชนิด เช่น หนูและสัตว์ทดลองอื่น ๆ หากได้รับอาหารจำกัดในช่วงอายุน้อยจะมีแนวโน้มมีอายุยืนขึ้น ภายหลังยังพบรูปแบบคล้ายกันในแมลงหวี่และหนูอีกหลายการทดลอง แต่สิ่งที่ยังไม่ชัดคือเหตุใดผลของอาหารในวัยต้นจึงยืดไปกระทบสุขภาพในอีกหลายสัปดาห์ หลายเดือน หรือยาวนานกว่านั้น

ในการทดลองนี้ นักวิจัยลดปริมาณยีสต์ในอาหารของตัวอ่อนแมลงหวี่จาก 8% เหลือเพียง 1–2% โดยยีสต์เป็นแหล่งโปรตีนหลักของแมลงเหล่านี้ และปรับสูตรอาหารดังกล่าวในช่วงประมาณครึ่งทางของระยะตัวอ่อน จากนั้นเมื่อแมลงออกจากดักแด้เป็นตัวเต็มวัย ก็กลับไปกินอาหารมาตรฐานเหมือนเดิม เพื่อดูว่ารอยต่อของโภชนาการในวัยอ่อนจะส่งผลอย่างไรต่อชีวิตในภายหลัง

ผลที่ได้ชี้ว่าร่างกายของแมลงหวี่ไม่ได้ “ลืม” ประสบการณ์ด้านอาหารในช่วงตัวอ่อน แต่มีตัวกลางทางชีวภาพที่เก็บข้อมูลนั้นไว้และนำไปกำกับกระบวนการในวัยโตเต็มวัย งานนี้จึงช่วยอธิบายแนวคิดเรื่องความทรงจำเชิงโภชนาการหรือ nutritional memory ในระดับโมเลกุล ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการควบคุมการเผาผลาญ การซ่อมแซมเซลล์ และความทนทานต่อความเสื่อมของร่างกาย

แม้งานวิจัยจะทำในแมลงหวี่ แต่ประเด็นของมันสำคัญกว่าสัตว์ทดลองตัวเล็ก ๆ เพราะสะท้อนแนวคิดกว้างขึ้นว่าโภชนาการในช่วงพัฒนาการแรกเริ่มอาจมีผลระยะยาวต่อสุขภาพและอายุขัย การค้นพบลักษณะนี้อาจช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจกลไกของการชะลอวัยและออกแบบแนวทางด้านโภชนาการหรือการรักษาที่อิงกับช่วงเวลาสำคัญของชีวิตได้ดีขึ้น