กล้อง Roman ของ NASA อาจช่วยส่องหา ‘ดาวเคราะห์น้อยพิฆาตโลก’ ได้ด้วย

NASA เตรียมปล่อยกล้องโทรทรรศน์อวกาศ Nancy Grace Roman Space Telescope ช่วงปลายเดือนสิงหาคม ภารกิจหลักของมันคือศึกษาปริศนาใหญ่ของเอกภพ ทั้งสสารมืดและพลังงานมืดที่ขับการขยายตัวของจักรวาล แต่ล่าสุดนักวิทยาศาสตร์ชี้ว่า Roman ยังอาจมีบทบาทสำคัญอีกด้าน คือช่วยภารกิจป้องกันโลกจากดาวเคราะห์น้อยอันตรายได้ด้วย

จุดเด่นของ Roman คือกล้องอินฟราเรดมุมกว้างพิเศษความละเอียด 300 เมกะพิกเซล ซึ่งมองเห็นท้องฟ้าได้เป็นบริเวณกว้างมาก ราว 100 เท่าของกล้อง Hubble ทำให้มันสามารถเก็บข้อมูลวัตถุท้องฟ้าจำนวนมหาศาลในเวลาเดียวกัน ระหว่างที่สำรวจดาราจักร ดาวเคราะห์ และซูเปอร์โนวานับไม่ถ้วน ตัวกล้องจะต้องมองผ่านบริเวณในระบบสุริยะของเราเอง ซึ่งเปิดโอกาสให้ตรวจจับร่องรอยของดาวเคราะห์น้อยไปพร้อมกัน

งานวิจัยที่ทีมจากหลายสถาบันเตรียมเสนอในเวที Europlanet Science Congress ระบุว่า Roman มีศักยภาพตรวจพบดาวเคราะห์น้อยขนาดเล็กได้ถึงราว 60 ฟุต หรือใกล้เคียงวัตถุที่ระเบิดเหนือเมืองเชเลียบินสค์ของรัสเซียในปี 2013 ซึ่งสร้างแรงระเบิดมหาศาลและทำให้มีผู้บาดเจ็บจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม Roman ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อภารกิจนี้โดยตรง ซอฟต์แวร์ที่กรองภาพบางส่วนอาจต้องปรับแต่งใหม่ เพราะปกติระบบจะตัดสัญญาณที่ดูเป็นเส้นหรือสิ่งรบกวนทิ้งไป แต่บรรดานักดาราศาสตร์สามารถย้อนกลับมาคัดแยกข้อมูลเหล่านั้นเพื่อหาเบาะแสของดาวเคราะห์น้อยได้

แม้ Roman จะไม่ใช่เครื่องมือหลักด้านการค้นหาวัตถุใกล้โลก แต่ผู้เชี่ยวชาญมองว่ามันจะเป็นกำลังเสริมที่สำคัญให้กับกล้องอื่น โดยเฉพาะ James Webb Space Telescope ที่แม้จะติดตามดาวเคราะห์น้อยบางดวงได้ละเอียดมาก แต่มีขอบเขตการมองแคบกว่า Roman มาก ข้อได้เปรียบของ Roman คือสามารถสำรวจวัตถุต้องสงสัยหลายดวงได้รวดเร็ว และให้ข้อมูลอินฟราเรดที่ช่วยประเมินขนาด องค์ประกอบ และความหนาแน่นของวัตถุได้ดีขึ้น

ประเด็นนี้ยังเชื่อมโยงกับการเมืองงบประมาณของ NASA ด้วย เพราะ Roman เคยเผชิญความเสี่ยงถูกตัดงบเมื่อปีที่ผ่านมา นักวิจัยจึงเสนอให้ชี้ให้เห็นว่ากล้องนี้มีคุณค่าเกินกว่าภารกิจจักรวาลวิทยา เพราะยังช่วยปกป้องโลกจากภัยคุกคามใกล้ตัวได้ การใช้ Roman ด้าน planetary defense จึงอาจช่วยเพิ่มแรงสนับสนุนจากนักการเมืองและผู้เสียภาษี

ในภาพรวม ระบบป้องกันโลกจากดาวเคราะห์น้อยยังต้องพึ่งงานร่วมกันของหลายภารกิจ NASA และเครือข่ายกล้องภาคพื้นดินจะเป็นด่านแรกในการค้นหา ขณะที่ NEO Surveyor ซึ่งมีกำหนดปล่อยในปี 2027 ถูกออกแบบมาเพื่อค้นหาดาวเคราะห์น้อยใกล้โลกโดยตรง ส่วน Roman จะเข้ามาช่วยขยายการติดตามและลดความไม่แน่นอนของวงโคจร เมื่อรวมข้อมูลจากหลายมุมมอง จะช่วยคัดกรองว่าดวงไหนเสี่ยงจริง และดวงไหนปลอดภัย

บทสรุปคือ Roman อาจไม่ได้เป็นดาวเด่นด้านการป้องกันดาวเคราะห์เหมือน NEO Surveyor แต่ด้วยมุมมองกว้างและความสามารถด้านอินฟราเรด มันอาจกลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้มนุษยชาติรู้ทันวัตถุอันตรายได้เร็วขึ้น ทั้งยังเพิ่มมูลค่าให้กับภารกิจสำรวจเอกภพในแบบที่กว้างเกินกว่าจะมองเป็นเพียงกล้องดูจักรวาลเท่านั้น