Nikon เพิกถอนรางวัลวิดีโอกล้องจุลทรรศน์ หลังพบใช้ Generative AI

Nikon ประกาศตัดสิทธิ์วิดีโอที่เคยคว้าอันดับหนึ่งในประกวด Small World in Motion หลังตรวจพบว่าไม่เป็นไปตามกติกาที่ห้ามการใช้ generative AI ในผลงานส่งประกวด โดยก่อนหน้านี้มีผู้ตั้งข้อสงสัยบนโลกออนไลน์ถึงความน่าเชื่อถือของวิดีโอดังกล่าว จนบริษัทต้องเปิดการทบทวนผลงานอีกครั้ง

ผลงานที่ถูกเพิกถอนเป็นวิดีโอของ Dr. Ning Xu ซึ่งอ้างว่าแสดงภาพโครงสร้างขนาดเล็กคล้ายขนกวัดหรือ cilia ที่กำลังเคลื่อนไหวอยู่ในทางเดินหายใจของเด็กที่มีภาวะ PCD โรคทางระบบทางเดินหายใจที่ส่งผลต่อการทำงานของ cilia ประเด็นนี้ทำให้ผลงานได้รับความสนใจทั้งจากวงการวิทยาศาสตร์และชุมชนออนไลน์ เพราะเป็นงานที่ต้องอาศัยภาพจากกล้องจุลทรรศน์ซึ่งควรสะท้อนรายละเอียดทางชีววิทยาอย่างแม่นยำ

เมื่อ Nikon ตรวจสอบเพิ่มเติม จึงสรุปว่าวิดีโอดังกล่าวละเมิดกติกาการแข่งขันที่เกี่ยวกับการใช้ AI ในกระบวนการสร้างหรือปรับแต่งภาพ โดยบริษัทระบุว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวเนื้อหาทางวิทยาศาสตร์เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงกระบวนการหลังการถ่ายทำด้วย ซึ่งอาจส่งผลต่อความถูกต้องและความโปร่งใสของผลงานในหมวดที่เน้นภาพจากจุลทรรศน์โดยตรง

Dr. Xu ยอมรับผ่านโพสต์บน LinkedIn ว่ามีการใช้วิธี neural network แบบไม่มีผู้ดูแลเพื่อทำ AI-assisted post-processing ช่วยแยกและทำให้โครงสร้างในภาพมองเห็นชัดขึ้น คำยอมรับนี้ยิ่งตอกย้ำข้อกังวลว่าเส้นแบ่งระหว่างการปรับภาพตามปกติกับการใช้ AI เพื่อสร้างหรือเน้นรายละเอียดอาจทำให้การประกวดเชิงวิทยาศาสตร์ต้องกำหนดกฎให้ชัดเจนมากขึ้น

กรณีนี้สะท้อนประเด็นกว้างกว่าการแข่งขันของ Nikon เพราะปัจจุบันงานภาพถ่ายและวิดีโอทางวิทยาศาสตร์จำนวนมากเริ่มพึ่งพาเครื่องมือ AI มากขึ้นเพื่อช่วยลดสัญญาณรบกวน เพิ่มความคมชัด หรือแยกองค์ประกอบที่มองยาก แต่เมื่อใช้ไม่เหมาะสมก็อาจกระทบต่อความน่าเชื่อถือของข้อมูลภาพและความยุติธรรมของการตัดสิน

สำหรับ Nikon เหตุการณ์นี้เป็นบททดสอบสำคัญด้านมาตรฐานการแข่งขันและความเชื่อมั่นของผู้ร่วมประกวด ขณะที่ฝั่งผู้สร้างผลงานและนักวิทยาศาสตร์ก็อาจต้องระวังมากขึ้นว่าการใช้ AI หลังการถ่ายทำมีระดับใดที่ยังถือว่าอยู่ในกรอบจริยธรรมและกติกา โดยเฉพาะในงานที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ต่อสาธารณะ