แนวคิด “reverse game theory” คุมเอเจนต์ AI และกระแสบังคับใช้คำว่า “Super Intelligence”

MIT Technology Review ฉบับ The Download วันนี้หยิบประเด็นใหญ่เกี่ยวกับอนาคตของ AI และการเมืองสหรัฐฯ มานำเสนอ โดยแกนหลักคือความพยายามทำให้ระบบ AI ที่มีความสามารถมากขึ้น โดยเฉพาะเอเจนต์ AI ที่ตัดสินใจและลงมือทำแทนมนุษย์ อยู่ภายใต้การควบคุมได้จริงมากขึ้น

เรื่องแรกว่าด้วยแนวคิดที่เรียกว่า “reverse game theory” ซึ่งต่างจากทฤษฎีเกมแบบดั้งเดิมที่ใช้ทำนายพฤติกรรมของผู้เล่นภายใต้กติกาที่มีอยู่ แนวทางนี้พยายามออกแบบกติกาและแรงจูงใจเสียใหม่ เพื่อผลักให้ AI เลือกทำสิ่งที่สอดคล้องกับเป้าหมายของผู้ใช้หรือผู้กำกับดูแล ตัวอย่างง่าย ๆ ที่ยกมา คือการแบ่งเค้กที่คนหนึ่งเป็นคนตัด แต่ให้อีกคนเลือกก่อน วิธีนี้ทำให้คนตัดมีแรงจูงใจแบ่งให้เท่า ๆ กันตั้งแต่แรก นักวิจัยมองว่าสามารถนำหลักการคล้ายกันนี้ไปใช้กับ AI เพื่อให้โมเดล “ทำตามกติกา” ได้ดีขึ้น แต่ก็ยังมีคำถามสำคัญว่า กลไกดังกล่าวจะใช้ได้จริงกับระบบ AI ที่ซับซ้อนและปรับตัวได้มากเพียงใด

อีกเรื่องคือการที่รัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์เริ่มผลักดันให้หน่วยงานรัฐใช้คำว่า “Super Intelligence” แทน “AI” ตามคำสั่งฝ่ายบริหารที่ลงนามปลายเดือนกันยายน แม้หนึ่งเดือนผ่านไป การเปลี่ยนถ้อยคำนี้เริ่มปรากฏในเว็บไซต์และเอกสารของรัฐบาลบางส่วน แต่ยังไม่แพร่หลายเท่าที่คาด โดยเฉพาะในแวดวงเทคโนโลยีรายใหญ่ที่ยังใช้คำว่า AI ตามเดิม

สาระสำคัญของรายงานไม่ได้อยู่แค่เรื่องคำเรียก แต่คือความเสี่ยงที่คำว่า “Super Intelligence” จะกลายเป็นเครื่องมือวัดความภักดีทางการเมือง ใครใช้คำนี้อาจถูกตีความว่าแสดงการสนับสนุนรัฐบาล ขณะที่คนที่ยังใช้คำว่า AI อาจถูกมองเป็นฝ่ายตรงข้ามหรือกลายเป็นเป้าโจมตีได้ ประเด็นนี้สะท้อนว่าภาษาที่ใช้กับเทคโนโลยีไม่ได้เป็นเพียงเรื่องสื่อสาร แต่สามารถถูกทำให้เป็นสัญลักษณ์ทางอุดมการณ์และอำนาจได้

นอกเหนือจากสองเรื่องหลัก ฉบับนี้ยังรวบรวมข่าวสำคัญในแวดวงเทคโนโลยีและ AI หลายประเด็น เช่น การเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐฯ ที่อาจสะท้อนอิทธิพลของ AI ต่อการเมือง, แรงกดดันของสหรัฐฯ ต่อ Nvidia ให้จำกัดธุรกิจกับจีน, ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยจากการแฮ็กตู้แช่ในซูเปอร์มาร์เก็ต, การค้นพบสัญญาณในระดับเล็กที่สุดเท่าที่เคยสำรวจได้ และประเด็นศูนย์ข้อมูลที่อาจพึ่งพาโรงไฟฟ้าก๊าซขนาดใหญ่จนกระทบเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศ

ภาพรวมของจดหมายข่าวฉบับนี้จึงสะท้อนสองธีมที่เชื่อมกันอย่างชัดเจน คือความพยายามควบคุมเทคโนโลยีที่มีพลังมากขึ้น และการที่เทคโนโลยีกลายเป็นสนามต่อสู้ทางการเมืองมากขึ้นตามไปด้วย ทั้งในเชิงนโยบาย กติกา และภาษาที่ใช้เรียกมัน