เทคโนโลยีย้อนวัยระดับยีนที่อาจฟื้นการมองเห็นได้

Yuancheng (Ryan) Lu นักพันธุศาสตร์วัย 34 ปีจาก Whitehead Institute กลายเป็นหนึ่งในคนสำคัญของงานวิจัย “ย้อนวัย” หลังจากพัฒนาแนวทาง reprogramming เพื่อซ่อมแซมเส้นประสาทตาในหนูและช่วยให้สัตว์ที่ตาบอดมองเห็นได้อีกครั้ง ผลงานชิ้นนี้เริ่มต้นจากโจทย์เรื่องการเสื่อมของดวงตา โดยมีแรงขับทั้งจากประวัติครอบครัวที่มีโรคตาบอดจากอายุและจากผลตรวจพันธุกรรมของตัวเขาเองที่พบความเสี่ยงต่อจอประสาทตาเสื่อม

งานวิจัยที่สร้างชื่อของ Lu ใช้แนวคิด reprogramming ซึ่งเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในตัวอ่อนและช่วยรีเซ็ตอายุทางชีวภาพของเซลล์ เดิมทีเทคนิคดังกล่าวอาศัยยีน 4 ตัวที่เรียกรวมว่า OSKM แต่ Lu ปรับให้เหลือเพียง OSK โดยตัดยีน Myc ออกเพื่อลดความเสี่ยงด้านความเป็นพิษและมะเร็ง แนวทางนี้ถูกนำไปทดสอบกับเส้นประสาทตาของหนูที่ถูกทำลาย แล้วพบว่าเส้นใยประสาทงอกกลับมาและการมองเห็นฟื้นคืนได้จริง

ความสำเร็จดังกล่าวถูกมองว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวงการชะลอวัยและชีวเวชศาสตร์เชิงฟื้นฟู โดยเฉพาะเพราะดวงตาเป็นอวัยวะที่เข้าถึงได้ง่ายสำหรับการทดลองและการส่งยีนบำบัด ผลงานของ Lu ที่ตีพิมพ์ใน Nature เมื่อปี 2020 ช่วยกระตุ้นความสนใจและเงินลงทุนอย่างมากในบริษัทสาย longevity และ anti-aging medicine รวมถึงกลุ่มทุนใหญ่ในสหรัฐฯ ที่หันมาทุ่มกับการรีโปรแกรมเซลล์เพื่อย้อนวัย

ปีนี้แนวคิดดังกล่าวขยับจากห้องแล็บสู่คนจริง เมื่อการบำบัดที่พัฒนามาจากงานของ Lu ถูกนำเข้าไปอยู่ในทดลองทางคลินิกครั้งแรกกับผู้ป่วยต้อหิน โดยบริษัท Life Biosciences ระบุว่าได้ฉีดยาเข้าตาผู้ป่วยเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน ภายใต้ชื่อ ER-100 ข่าวดังกล่าวสร้างกระแสความคาดหวังสูงมาก ทั้งจากสื่อกระแสหลักและโซเชียลมีเดียที่มองว่าอาจเป็นก้าวแรกของ “น้ำพุแห่งความเยาว์วัย” ในทางการแพทย์

อย่างไรก็ตาม Lu เองยังมองงานของตนอย่างระมัดระวัง เขาใช้เวลาหลายปีศึกษากลไกจริงของ OSK และพบว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่คำตอบเดียวสำหรับความแก่ เพราะความเสื่อมในแต่ละชนิดเซลล์มีตัวขับเคลื่อนต่างกัน และเทคโนโลยียังมีความเป็นพิษต่อบางเซลล์อยู่มาก ล่าสุดเขายังระบุยีนที่ช่วยปกป้องจอประสาทตาจากความเสียหายของอนุมูลอิสระ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญของโรคจอประสาทตาเสื่อมตามวัย

ภาพรวมของบทความชี้ว่า Lu เป็นทั้งนักวิจัยรุ่นใหม่และคนที่ผลักให้แนวคิด “ย้อนอายุระดับโมเลกุล” ถูกพูดถึงอย่างจริงจังมากขึ้น แม้เขาจะไม่เชื่อว่ามนุษย์จะมีอายุยืนถึง 200 ปีอย่างที่ David Sinclair เคยคาดหวัง แต่เขาเห็นว่าผลงานของตนพิสูจน์ได้แล้วว่าอายุทางโมเลกุลของเซลล์สามารถย้อนกลับได้ และนั่นอาจเป็นฐานสำคัญของการรักษาโรคเสื่อมตามวัยในอนาคต โดยเฉพาะโรคที่กระทบการมองเห็น