งานวิจัยชี้ ลายปีกผีเสื้ออาจใช้ภาพลวงตาแบบเดียวกับเสา barber pole ช่วยหนีผู้ล่า

งานวิจัยใหม่ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature เสนอว่า ลวดลายบนปีกผีเสื้ออาจทำงานคล้ายภาพลวงตาแบบเสาหน้าร้านตัดผมที่หมุนอยู่ แต่ผู้คนมักมองเห็นแถบลายเคลื่อนขึ้นแทนการหมุนรอบแกนเดียวกัน นักวิจัยชี้ว่า สมองของผู้ล่าซึ่งต้องประเมินทิศทางและความเร็วของเหยื่ออย่างรวดเร็ว อาจถูกหลอกด้วยลวดลายบนปีก จนคาดเดาการเคลื่อนที่ของผีเสื้อผิดพลาดได้ง่าย

ผู้ร่วมวิจัยระบุว่า ลายเส้นและจุดบนปีกจำนวนมากช่วยสร้างสัญญาณการเคลื่อนไหวที่ผิดเพี้ยน ทำให้ผู้ล่าเห็นภาพการเคลื่อนที่ที่ไม่ตรงกับทิศทางจริงของผีเสื้อ ส่งผลให้ระบบมองเห็นพื้นฐานของนกและสัตว์นักล่าถูกรบกวนในช่วงเสี้ยววินาทีสุดท้ายก่อนพุ่งโจมตี ซึ่งเป็นจังหวะที่แทบไม่มีเวลาปรับแก้ทิศทาง เมื่อการกะตำแหน่งคลาดเคลื่อน การจู่โจมจึงมักพลาดเป้า

บทความอธิบายว่า ปีกผีเสื้อเป็นวัตถุที่นักวิทยาศาสตร์สนใจมานาน ทั้งในแง่การพัฒนาโครงสร้างและสีสัน โดยเฉพาะสีเหลือบแวววาวที่ไม่ได้เกิดจากเม็ดสี แต่เกิดจากโครงสร้างระดับจุลภาคของเกล็ดปีกซึ่งเรียงตัวคล้ายกระเบื้องหลังคา ทำหน้าที่เหมือนโครงผลึกโฟโตนิกที่สะท้อนหรือเลือกบางช่วงคลื่นของแสงออกมา จึงทำให้เกิดสีสวยแปลกตาในธรรมชาติ

งานศึกษานี้จึงเชื่อมโยงสองเรื่องเข้าด้วยกัน คือฟิสิกส์ของการมองเห็นและชีววิทยาวิวัฒนาการ โดยเสนอว่าลายปีกไม่ได้มีไว้เพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ยังอาจเป็นกลไกเอาตัวรอดที่ช่วยบิดเบือนการรับรู้ของผู้ล่า หากข้อสรุปนี้ได้รับการยืนยัน ก็จะช่วยอธิบายว่าทำไมลวดลายที่ดูโดดเด่นบนปีกผีเสื้อจึงมีประโยชน์เชิงวิวัฒนาการมากกว่าที่เคยเข้าใจกัน