เจมส์ เว็บบ์ส่องดาวเคราะห์ยักษ์ที่รอดพ้นจากการตายของดาวฤกษ์

นักดาราศาสตร์ใช้กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ (JWST) ศึกษา WD 1856 b อย่างใกล้ชิดเป็นครั้งแรก หลังจากดาวเคราะห์ดวงนี้ถูกยืนยันว่าเป็นกรณีแรกที่รู้จักกันของดาวเคราะห์ที่รอดจากช่วงสุดท้ายของดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ได้ โดย WD 1856 b มีขนาดใกล้เคียงดาวพฤหัสบดีและโคจรรอบดาวแคระขาว ซึ่งเป็นซากที่เย็นลงแล้วของดาวฤกษ์ที่เคยคล้ายดวงอาทิตย์มาก่อน

เดิมทีระบบนี้ถูกพบแบบไม่ตั้งใจในปี 2020 ระหว่างที่ภารกิจ TESS กำลังสำรวจดาวแคระขาวจำนวนราว 2,000 ดวง เพื่อมองหาวัตถุขนาดเล็กอย่างดาวเคราะห์น้อยหรือดาวหางที่อาจโคจรผ่านหน้าดาวเหล่านี้ สิ่งที่เจอแทนกลับเป็นดาวเคราะห์ก๊าซยักษ์ ซึ่งทำให้นักวิจัยประหลาดใจตั้งแต่แรกเห็น เพราะดาวเคราะห์ขนาดใหญ่เช่นนี้ไม่น่าจะยังเหลือรอดอยู่ใกล้ซากดาวฤกษ์ได้ง่ายๆ

การมีอยู่ของ WD 1856 b สะท้อนว่าประวัติของระบบดาวนี้ซับซ้อนกว่าที่คาดไว้มาก ดาวฤกษ์ต้นกำเนิดต้องเคยผ่านช่วงดาวยักษ์แดงก่อนจะยุบตัวกลายเป็นดาวแคระขาว ซึ่งเป็นกระบวนการที่มักทำลายหรือเปลี่ยนวงโคจรของวัตถุรอบข้างอย่างรุนแรง ดังนั้นการที่ดาวเคราะห์ก๊าซขนาดใหญ่ดวงหนึ่งยังคงอยู่ได้จึงเป็นปริศนาสำคัญต่อทฤษฎีวิวัฒนาการของระบบดาว

ผลการสังเกตด้วย JWST ทำให้ระบบนี้น่าสนใจยิ่งขึ้น เพราะช่วยให้นักดาราศาสตร์เริ่มตรวจสอบสภาพและคุณลักษณะของดาวเคราะห์กับสภาพแวดล้อมรอบดาวแคระขาวได้ละเอียดกว่าเดิม ข้อมูลชุดใหม่นี้อาจช่วยตอบคำถามว่า WD 1856 b มาอยู่ในวงโคจรปัจจุบันได้อย่างไร และมันอาจผ่านการโยกย้ายวงโคจรหรือการรบกวนจากวัตถุอื่นในอดีตมาหรือไม่

แม้บทความจะย้ำว่านี่เป็นระบบที่แปลกมาก แต่กรณีนี้มีความสำคัญกว้างกว่าวงการดาราศาสตร์เชิงสังเกต เพราะมันให้เบาะแสเกี่ยวกับอนาคตระยะยาวของระบบสุริยะและโลกในบริบทจักรวาล หากดาวเคราะห์สามารถรอดจากการตายของดาวฤกษ์ได้จริง ก็อาจบ่งชี้ว่ากระบวนการสิ้นสุดชีวิตของดาวฤกษ์และการจัดเรียงตัวใหม่ของระบบดาวมีความยืดหยุ่นมากกว่าที่เคยคิดไว้