งานวิจัยชี้ชิมแปนซีสอนลูกใช้เครื่องมือผ่านการถ่ายทอดทักษะ

งานวิจัยใหม่ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Frontiers in Psychology เสนอว่าการใช้เครื่องมือของชิมแปนซีไม่ใช่แค่พฤติกรรมที่เกิดจากการเลียนแบบแบบหลวม ๆ แต่เป็นทักษะที่ถ่ายทอดกันจากตัวเต็มวัยไปยังลูกอ่อนผ่านการเรียนรู้ทางสังคมอย่างเป็นระบบ นักวิจัยพบว่าชิมแปนซีตัวโตมักจงใจแสดงวิธีใช้เครื่องมือให้ลูกดู ก่อนจะส่งเครื่องมือหรืออาหารให้เด็ก ๆ ทดลองทำตามด้วยตัวเอง

ผู้เขียนร่วมอธิบายว่าการส่งต่ออาหารหรือเครื่องมือจากตัวที่มีประสบการณ์มากกว่า อาจช่วยให้ลูกชิมแปนซีเรียนรู้วิธีเข้าถึงอาหารที่หาได้ยาก เช่น อาหารที่ต้องใช้ทักษะเฉพาะในการแงะ เจาะ หรือขุดออกจากที่ซ่อนอยู่ พฤติกรรมลักษณะนี้จึงมีคุณสมบัติคล้าย “การสอน” มากกว่าการอยู่ร่วมกันเฉย ๆ เพราะมีทั้งการสังเกต การมองแบบตัวอย่าง และการฝึกภายใต้การกำกับ

งานวิจัยยังชี้ว่าตัวเมีย โดยเฉพาะแม่ชิมแปนซี มักเป็นต้นแบบหลักในการถ่ายทอดทักษะให้ลูกมากกว่าตัวอื่น ๆ นัยสำคัญคือความสามารถด้านการใช้เครื่องมือของชิมแปนซีอาจมีองค์ประกอบของวัฒนธรรมและการเรียนรู้ข้ามรุ่นมากกว่าที่เคยเข้าใจกัน ซึ่งช่วยอธิบายว่าทำไมประชากรชิมแปนซีต่างพื้นที่จึงอาจมีรูปแบบการใช้เครื่องมือไม่เหมือนกัน

บริบทของเรื่องนี้เชื่อมโยงกับประวัติการค้นพบการใช้เครื่องมือในไพรเมต ซึ่งเคยถูกมองว่าเป็นลักษณะเด่นของมนุษย์เท่านั้น แต่การสังเกตของชาร์ลส์ ดาร์วินในศตวรรษที่ 19 และต่อมาของเจน กูดดอลล์ในปี 1960 ที่เห็นชิมแปนซีใช้กิ่งไม้คุ้ยปลวก ได้เปลี่ยนความเข้าใจของวงการวิทยาศาสตร์อย่างมาก นับแต่นั้นมีรายงานพฤติกรรมใช้เครื่องมือหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่การใช้ใบไม้ซับน้ำ การดัดกิ่งไม้เก็บสาหร่าย ไปจนถึงการเหลาอาวุธอย่างหยาบเพื่อการล่า

โดยรวม งานชิ้นนี้ตอกย้ำว่าชิมแปนซีไม่ได้ใช้เครื่องมือแบบอาศัยสัญชาตญาณเพียงอย่างเดียว แต่มีการส่งต่อความรู้และทักษะระหว่างรุ่น ซึ่งทำให้พฤติกรรมการใช้เครื่องมือของพวกมันเข้าใกล้แนวคิดเรื่องเทคโนโลยีและการสอนในความหมายทางชีววิทยามากขึ้น