รีวิวสารคดี Musk ของ Alex Gibney: ยาว เข้ม และไม่ค่อยมีอะไรใหม่เกี่ยวกับอีลอน มัสก์

สารคดี Musk ของผู้กำกับสารคดีชื่อดัง Alex Gibney เปิดตัวจากการฉายที่เทศกาลภาพยนตร์เวนิส และมีกำหนดเข้าฉายในโรงภาพยนตร์วันที่ 16 ตุลาคม โดยตัวหนังมีความยาวเกือบ 4 ชั่วโมงครึ่งรวมช่วงพัก จึงเป็นผลงานที่ทดสอบความอดทนของผู้ชมไม่น้อย โดยเฉพาะเมื่อหัวข้อหลักคืออีลอน มัสก์ มหาเศรษฐีและบุคคลสาธารณะที่สร้างแรงทั้งชื่นชมและต่อต้านในระดับโลก

บทวิจารณ์มองว่า Gibney ทำสารคดีเรื่องนี้ได้ดูต่อเนื่องและไม่น่าเบื่อ แม้เนื้อหาหลายส่วนจะไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับผู้ที่ติดตามมัสก์อยู่แล้ว หนังรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับเส้นทางการเติบโตทางธุรกิจของเขา ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นในฐานะนักลงทุน การเข้าไปครอบงำบริษัทต่าง ๆ ก่อนนำมาเป็นส่วนหนึ่งของภาพลักษณ์ตัวเอง ไปจนถึงบทบาทในวงการรถยนต์ไฟฟ้าและอวกาศ ซึ่งหนังยอมให้เครดิตผลงานเหล่านี้อยู่พอสมควรก่อนจะค่อย ๆ พาไปสู่ประเด็นด้านมืดของตัวเขา

หนึ่งในลูกเล่นสำคัญของหนังคือการที่มัสก์ปฏิเสธการให้สัมภาษณ์ ทำให้ทีมผู้สร้างสร้างอวตารดิจิทัลของเขาขึ้นมาแทน เพื่อให้ตัวบุคคลยังอยู่ในเรื่องราวในรูปแบบที่สอดคล้องกับธีมเกี่ยวกับเอไอและแนวคิดเรื่องโลกจำลอง อย่างไรก็ตาม นักวิจารณ์มองว่าอุปกรณ์ชิ้นนี้มีไว้เพิ่มสีสันมากกว่าจะช่วยขับแก่นสารคดีให้ลึกขึ้นจริง ๆ

หนังค่อย ๆ ขุดลงไปถึงอดีตครอบครัวและความสัมพันธ์ส่วนตัวของมัสก์ ผ่านบทสัมภาษณ์อดีตคนรักและผู้ใกล้ชิด รวมถึงผู้หญิงที่มีลูกกับเขา เพื่ออธิบายว่าทำไมเขาจึงกลายเป็นคนที่ทั้งแปลก ประหลาด และยากจะคาดเดา ในมุมหนึ่งหนังพยายามนำเสนอภาพที่ค่อนข้างสมดุล ไม่ได้ตั้งต้นมาโจมตีอย่างเดียว แต่เมื่อเดินหน้าไปถึงประเด็นการเมือง ความสัมพันธ์กับโดนัลด์ ทรัมป์ และผลกระทบจากการตัดสินใจด้านเทคโนโลยี เช่น รถยนต์ไร้คนขับที่เกี่ยวข้องกับอุบัติเหตุและผู้เสียชีวิต หนังจึงเริ่มเผยโฉมด้านวิพากษ์มากขึ้น

อย่างไรก็ดี บทวิจารณ์ชี้ว่าจุดอ่อนของ Musk คือความไม่เฉียบคมและไม่ครอบคลุมเท่าที่ควรเมื่อเทียบกับความยาวของมัน แม้ Gibney จะขึ้นชื่อเรื่องการเจาะลึกตัวบุคคลและความคลั่งไคล้ของผู้คนรอบตัวพวกเขา แต่เรื่องนี้กลับดูเหมือนสะสมข้อมูลที่มีอยู่แล้วจากแหล่งอื่นมาประกอบใหม่ มากกว่าจะพาไปสู่ข้อสรุปหรือการตีความที่สดใหม่ บางช่วงที่พยายามจำลองบรรยากาศแบบวิดีโอเกมเพื่อเน้นความยิ่งใหญ่ของการตัดสินใจสำคัญก็ถูกมองว่าใส่มากเกินไปและไม่ค่อยได้ผล

โดยรวมแล้ว รีวิวเห็นว่า Musk เป็นสารคดีที่ดูได้ มีอารมณ์ขันแทรก และมีความบันเทิงในระดับหนึ่ง แต่ไม่สามารถก้าวข้ามการเป็นงานสรุปเรื่องราวเดิม ๆ เกี่ยวกับอีลอน มัสก์ได้มากนัก หนังอาจช่วยย้ำภาพจำของเขาในฐานะบุคคลทรงอิทธิพลที่มีทั้งความสำเร็จ ความขัดแย้ง และความน่ากังขา ทว่ากลับไม่ค่อยขุดถึงรากทางวัฒนธรรมหรือจิตวิทยาว่าทำไมเขาจึงครองพื้นที่สาธารณะได้ยาวนานขนาดนี้