นักวิทยาศาสตร์ใช้โปรตีโอมิกส์ไขความลับวัสดุอียิปต์โบราณ

นักวิจัยกำลังใช้เทคนิควิเคราะห์สมัยใหม่เพื่อทำความเข้าใจว่าวัสดุที่ช่างอียิปต์โบราณใช้สร้างวัตถุและศิลปวัตถุต่าง ๆ มีองค์ประกอบอะไรบ้าง โดยเฉพาะสี กาว สารยึดเกาะ และวัสดุผสมที่มักไม่สามารถนำไปตรวจแบบทำลายตัวอย่างได้ เพราะชิ้นงานเหล่านี้มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์สูง การพัฒนาเครื่องมือแบบไม่ทำลายจึงช่วยเปิดข้อมูลที่เคยเข้าถึงได้ยาก และยังเป็นประโยชน์ต่อการอนุรักษ์ในระยะยาว

งานวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์ใน Science Advances ใช้เทคนิค proteomics ที่อาศัย mass spectrometry เพื่อสแกนโปรตีนในกาวและสารยึดเกาะจากวัตถุอียิปต์โบราณหลากหลายชิ้น ผลที่ได้ยืนยันสิ่งที่คาดไว้บางส่วน เช่น โปรตีนจากคอลลาเจนของสัตว์และโปรตีนจากไข่ ซึ่งสะท้อนว่าช่างในยุคนั้นใช้วัสดุจากแหล่งธรรมชาติอย่างกว้างขวางในการผลิตและซ่อมแซมวัตถุ

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ นักวิจัยยังพบโปรตีนจากพืชด้วย โดยเฉพาะจากงาและมะรุม (moringa) ซึ่งบ่งชี้ว่าสูตรหรือกรรมวิธีการทำกาวและวัสดุยึดเกาะของชาวอียิปต์โบราณอาจซับซ้อนกว่าที่เคยเข้าใจกัน และไม่ได้พึ่งพาแค่วัตถุดิบจากสัตว์เพียงอย่างเดียว การค้นพบนี้ช่วยขยายภาพความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีวัสดุในโลกโบราณได้มากขึ้น

บริบทของงานวิจัยนี้เชื่อมโยงกับความพยายามทำความเข้าใจเทคนิคงานศิลป์ของอียิปต์โบราณในภาพรวม ซึ่งมีระบบการใช้สีที่ค่อนข้างมาตรฐานและจำแนกได้ชัดเจน เช่น สีแดงจากเฮมาไทต์หรือเรียลการ์ สีเหลืองจากโกไทต์หรือออร์พิเมนต์ รวมถึงสีฟ้าอียิปต์ สีเขียวจากสารประกอบทองแดง สีดำจากคาร์บอน และสีขาวจากแร่หลายชนิด ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนว่าช่างอียิปต์โบราณมีความรู้ด้านวัสดุและการเผาให้ได้อุณหภูมิสูงอย่างแม่นยำ

โดยรวม งานศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าเครื่องมือวิเคราะห์สมัยใหม่ โดยเฉพาะเทคนิคที่ไม่ทำลายชิ้นงาน สามารถช่วยเปิดเผยองค์ประกอบทางเคมีและชีวภาพของวัตถุโบราณได้อย่างละเอียดมากขึ้น นอกจากเพิ่มความเข้าใจด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดีแล้ว ยังช่วยให้ภัณฑารักษ์และนักอนุรักษ์ตัดสินใจดูแลรักษาโบราณวัตถุได้เหมาะสมยิ่งขึ้น