สมาร์ตกลาสส์จุดชนวนปัญหาความเป็นส่วนตัวในอินเดีย

บทความของ MIT Technology Review ชี้ว่ากระแสสมาร์ตกลาสส์กำลังสร้างผลกระทบด้านความเป็นส่วนตัวอย่างรุนแรงในอินเดีย โดยเฉพาะเมื่ออุปกรณ์เหล่านี้มีลักษณะคล้ายแว่นตาธรรมดา ทำให้ผู้คนรอบข้างไม่รู้ตัวว่ากำลังถูกบันทึกภาพหรือเสียง กรณีของ Shubnam นักออกแบบและนักการศึกษาข้ามเพศในเดลี ถูกนำไปตัดต่อเป็นคลิปล้อเลียนหลังถูกบันทึกด้วย Meta smart glasses โดยไม่ขออนุญาต และคลิปดังกล่าวถูกเผยแพร่ต่อจนเกิดการคุกคามและเหยียดเพศจำนวนมาก เหตุการณ์นี้สะท้อนว่าเพียงการบันทึกโดยไม่ได้รับความยินยอมครั้งเดียวก็อาจสร้างความเสียหายทางสังคมและจิตใจอย่างยาวนานได้

บทความระบุว่าอุปกรณ์ประเภทนี้กำลังเติบโตเร็วในตลาดอุปกรณ์สวมใส่ของอินเดีย ขณะที่ผู้เล่นรายใหญ่ทั้ง Meta และ Reliance Jio ต่างมุ่งขยายตลาด แต่ปัญหาคือมาตรการคุ้มครองบนตัวอุปกรณ์ยังพึ่งพาไฟ LED เล็ก ๆ ที่แจ้งว่ากำลังบันทึก ซึ่งผู้ใช้หรือผู้ไม่หวังดีก็สามารถปิดบังหรือดัดแปลงได้ มีรายงานและคู่มือออนไลน์ที่สอนวิธีทำให้ไฟแสดงสถานะใช้งานไม่ได้ ส่งผลให้การแอบบันทึกทำได้ง่ายขึ้น และกลุ่มที่เปราะบาง เช่น ผู้หญิงและคนชายขอบ มักเป็นผู้ได้รับผลกระทบมากที่สุดเมื่อภาพถูกนำไปเผยแพร่โดยไม่ได้รับความยินยอม

ประเด็นที่น่ากังวลยิ่งกว่า คือในอินเดียสมาร์ตกลาสส์ไม่ได้ถูกใช้แค่เพื่อคอนเทนต์ไวรัลหรือการแกล้งกันในโลกออนไลน์ แต่ยังถูกนำไปใช้โดยตำรวจเพื่อเฝ้าระวังผู้ชุมนุมด้วย บทความยกกรณีการประท้วงของนักศึกษาในเดลี ซึ่งมีข้อกล่าวหาว่าตำรวจใช้แว่นอัจฉริยะของ Meta บันทึกผู้ประท้วงเป็นเวลานาน รวมถึงขณะพักและรับประทานอาหาร และยังมีการขู่จะส่งภาพไปให้ครอบครัวหรือสถาบันการศึกษาของผู้ชุมนุมรับทราบ ขณะที่ทางการกลับตอบสนองด้วยการดำเนินคดีต่อผู้ประท้วงมากกว่าการตรวจสอบข้อร้องเรียนของพวกเขา

ผู้เชี่ยวชาญที่บทความอ้างถึงมองว่าเทคโนโลยีนี้กำลังผลักภาระการปกป้องความเป็นส่วนตัวไปอยู่ที่คนรอบข้างแทนบริษัทผู้ผลิต โดยต้องคอยสังเกตสัญญาณบันทึกหรือพึ่งความรับผิดชอบของผู้สวมใส่ ซึ่งในบริบทของอินเดียที่ความเข้าใจเรื่องความยินยอมและดิจิทัลลิทเทอเรซียังไม่เท่ากัน ทำให้ความเสี่ยงเพิ่มสูงขึ้นมาก อีกทั้งการบันทึกโดยไม่ได้รับอนุญาตถูกมองเป็นเรื่องปกติในพื้นที่สาธารณะมากเกินไป จนมีการใช้กล้องแฝงไปละเมิดสิทธิในสถานการณ์ต่าง ๆ ตั้งแต่พื้นที่ส่วนตัว ไปจนถึงสถานพยาบาลและการปะทะในชีวิตประจำวัน

ในมุมกฎหมาย ผู้เชี่ยวชาญด้านเสรีภาพอินเทอร์เน็ตชี้ว่ากฎหมายอินเดียที่มีอยู่เดิมออกแบบมาเพื่อรับมือการแอบถ่ายในสถานการณ์ที่ชัดเจนกว่า เช่น การถ่ายในห้องน้ำหรือระหว่างเปลื้องผ้า จึงยังเอื้อให้คุ้มครองได้ไม่เพียงพอเมื่อการบันทึกเกิดขึ้นในพื้นที่สาธารณะทั่วไปแล้วถูกนำไปใช้ประจานหรือสร้างความอับอาย นอกจากนี้ กลไกการลบเนื้อหาบนแพลตฟอร์มก็อาจช้าเกินไป เพราะกว่าจะจัดการได้เนื้อหาอาจถูกดาวน์โหลดและกระจายต่อไปแล้ว

ท้ายที่สุด บทความเตือนว่าอนาคตของสมาร์ตกลาสส์อาจยิ่งเพิ่มแรงเสียดทานด้านความเป็นส่วนตัว หากอุปกรณ์รุ่นใหม่ผนวก AI ที่จดจำและวิเคราะห์สิ่งรอบตัวได้ต่อเนื่อง รวมถึงอาจเก็บข้อมูลโดยไม่แสดงสัญญาณบันทึกชัดเจน ทำให้คนรอบข้างไม่รู้ตัวเลยว่าถูกเก็บข้อมูลอยู่หรือไม่ ภาพรวมของบทความจึงสะท้อนว่าอินเดียกำลังเป็นสนามทดสอบสำคัญของปัญหาจริยธรรม ความยินยอม และการกำกับดูแลเทคโนโลยีสวมใส่ยุคใหม่