MIT Tech Review ชี้ถกเดือดโอเพนโมเดลกับความเสี่ยงไซเบอร์ พร้อมจับตา Fervo ดันพลังงานความร้อนใต้พิภพ

จดหมายข่าว The Download ฉบับนี้ของ MIT Technology Review วางประเด็นหลักไว้สองเรื่องที่สะท้อนทิศทางเทคโนโลยีในปัจจุบันอย่างชัดเจน คือข้อถกเถียงเรื่อง “open model” ของ AI และอนาคตของพลังงานความร้อนใต้พิภพในยุคที่ความต้องการไฟฟ้าจากดาต้าเซ็นเตอร์และ AI เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

หัวข้อแรกพูดถึงกระแสถกเถียงหลัง Anthropic ออกมาระบุว่ารุ่นโมเดลทรงพลังจากบริษัทจีน Z.ai อาจสร้างความเสี่ยงต่อการก่อเหตุโจมตีไซเบอร์ได้มาก เพราะเปิดให้ดาวน์โหลดและปรับแต่งได้โดยเสรี ฝั่งผู้กังวลมองว่าโมเดลลักษณะนี้อาจถูกนำไปใช้โดยผู้ไม่หวังดีง่ายขึ้น ขณะที่ฝ่ายสนับสนุนชี้ว่าโมเดลแบบเปิดช่วยกระจายอำนาจ ไม่ปล่อยให้บริษัทใหญ่ไม่กี่รายผูกขาดเทคโนโลยีสำคัญที่อาจกำหนดอนาคตของเศรษฐกิจดิจิทัล

MIT Technology Review ชี้ว่าประเด็นนี้ซับซ้อนกว่าการแบ่งว่า “เปิด” หรือ “ปิด” เพราะต้องชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์ด้านนวัตกรรม การเข้าถึง และการแข่งขัน กับความเสี่ยงด้านความมั่นคงไซเบอร์ การใช้งานผิดวัตถุประสงค์ และความยากในการควบคุมโมเดลเมื่อมันแพร่กระจายออกจากห้องแล็บชั้นนำ เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่คำถามเชิงเทคนิค แต่เป็นโจทย์เชิงนโยบายและธรรมาภิบาล AI ที่กำลังถูกจับตามองมากขึ้นทั่วโลก

อีกด้านหนึ่ง จดหมายข่าวพาไปดู Fervo Energy หนึ่งในบริษัท Climate Tech ที่น่าจับตาปี 2026 ซึ่งกำลังพยายามขยายพลังงานความร้อนใต้พิภพให้ใช้ได้ในพื้นที่ที่เดิมทีไม่ค่อยคุ้มค่าหรือทำได้ยาก บริษัทใช้เทคนิคขุดเจาะแนวนอนและการแตกหินด้วยแรงดันเพื่อสร้างช่องทางในชั้นหินใต้ดิน ทำให้การผลิตไฟฟ้าจากความร้อนใต้พิภพอาจขยายออกจากไม่กี่พื้นที่แบบเดิมไปสู่แหล่งใหม่จำนวนมากขึ้น

Fervo กำลังเดิมพันว่าความต้องการพลังงานจาก AI จะช่วยผลักดันการเติบโตของเทคโนโลยีนี้ให้เร็วขึ้น โดยอาศัยเงินทุนจากการเสนอขายหุ้นต่อสาธารณะมูลค่า 2.2 พันล้านดอลลาร์ และข้อตกลงที่ขยายกับ Google เพื่อสร้างโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ขึ้นและลดต้นทุนลง เป้าหมายคือทำให้พลังงานความร้อนใต้พิภพกลายเป็นแหล่งไฟฟ้าคาร์บอนต่ำที่แข่งขันได้จริงในวงกว้าง ไม่ใช่แค่โครงการเฉพาะพื้นที่

อย่างไรก็ดี บทความตั้งคำถามสำคัญว่ากระบวนการของ Fervo จะขยายผลได้ดีเพียงใดนอกพื้นที่ตัวอย่างอย่างยูทาห์และเนวาดา ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีเงื่อนไขเอื้อมากกว่าเดิม ประเด็นนี้จึงสะท้อนภาพใหญ่ของเทคโนโลยีพลังงานสะอาดยุคใหม่ว่า แม้จะมีศักยภาพสูง แต่การขยายสเกลให้คุ้มทุนและทำซ้ำได้ในพื้นที่หลากหลายยังเป็นด่านทดสอบสำคัญ

นอกเหนือจากสองเรื่องหลัก จดหมายข่าวยังรวบรวมข่าวเด่นอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยไซเบอร์ AI หุ่นยนต์อวกาศ และเทคโนโลยีภูมิอากาศ ซึ่งตอกย้ำว่าในช่วงนี้โลกเทคโนโลยีกำลังเผชิญทั้งโอกาสใหม่และความเสี่ยงใหม่ในเวลาเดียวกัน โดยเฉพาะเมื่อ AI เริ่มเชื่อมโยงกับโครงสร้างพื้นฐาน พลังงาน และระบบเศรษฐกิจจริงมากขึ้น