เผยที่มา “ปลาฉากพักหน้าจอ” ของ Windows ได้แรงบันดาลใจจากร้านหมอฟัน

เรื่องราวของฉากพักหน้าจอรูปปลาในตำนานของ Windows หรือ After Dark Fish มีที่มาแปลกแต่ลงตัวกว่าที่หลายคนคิด โดย Ed Fries ผู้ร่วมก่อตั้ง After Dark และอดีตรองประธานฝ่าย Game Publishing ของ Microsoft เล่าว่า จุดเริ่มต้นมาจากการคุยกับศิลปินคนหนึ่งที่กำลังทำฉากในร้านหมอฟัน ซึ่งเธออยากใส่ตู้ปลาไว้ในภาพ เพราะมองว่าร้านทำฟันมักมีตู้ปลาอยู่เสมอ

จากไอเดียเล็ก ๆ นั้น ศิลปินจึงถามว่าเป็นไปได้ไหมที่จะมีพื้นที่บางส่วนบนจอให้ปลาว่ายได้ Fries ซึ่งมีพื้นฐานเป็นโปรแกรมเมอร์เกม ตอบว่าทำได้ และเริ่มทดลองสร้างแอนิเมชันปลาว่ายแบบวนซ้ำให้ทันที ก่อนจะกลับไปขอแบบปลาที่ใหญ่ขึ้นเพื่อนำไปขยายเป็นแนวคิดที่ “บ้าแต่สนุก” มากกว่าเดิม แล้วลงมือทำให้ทั้งหน้าจอกลายเป็นเหมือนตู้ปลาเต็มจอ

เวอร์ชันแรกของโปรเจกต์นี้ยังเรียบง่ายมาก ใช้ภาพนิ่งของปลา เคลื่อนไหวร่วมกับสัญลักษณ์บนจอเพื่อจำลองการไหลของน้ำและฟองอากาศ Fries เล่าว่าผู้คนในออฟฟิศเริ่มขอคัดลอกไปใช้กันเอง จนในไม่ช้าผลงานนี้ก็แพร่กระจายไปอยู่บนคอมพิวเตอร์หลายเครื่องในสำนักงาน กลายเป็นของเล่นดิจิทัลที่คนในทีมชอบกันมาก

ต่อมาไอเดียดังกล่าวพัฒนาเป็น After Dark fish screensaver อย่างเป็นทางการ ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในภาพจำของฉากพักหน้าจอในยุค 90s และเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมคอมพิวเตอร์บน Windows ในยุคนั้น Fries ยังเล่าว่า ช่วงที่เขาทำงานกับ Microsoft เขาได้รับมอบหมายให้ทำงานกับ Excel และใช้โอกาสนั้นทดลองทำ screensaver ระหว่างกำลังเรียนรู้การพัฒนาในระบบ Windows

เรื่องยังเดินต่อไปถึงเวอร์ชัน Mac เมื่อเพื่อนร่วมงานในทีม Word ขอให้ Fries ทำฉากปลาเวอร์ชันสำหรับเครื่องแมค และมีการสร้างเครื่องมือให้ผู้ใช้ปรับแต่งปลาในตู้ได้เองด้วย เรื่องราวนี้สะท้อนบรรยากาศใน Microsoft ยุคนั้นที่มีคนกลุ่มเล็ก ๆ ทำโปรเจกต์ขำ ๆ หรือซอฟต์แวร์ที่ไม่ได้จริงจังนัก จน Fries เรียกกลุ่มนั้นว่าเป็นแนว “bogus software” ซึ่งเป็นอีกมุมหนึ่งของประวัติศาสตร์ซอฟต์แวร์ที่ทั้งเล่นสนุกและมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมพีซีอย่างมาก