รีวิวเชิงมรดก: ทำไม GTA ภาคแรกยังสำคัญหลังผ่านไปเกือบ 30 ปี

IGN เปิดโปรเจ็กต์ย้อนดูเกมหลักในซีรีส์ Grand Theft Auto ก่อนการมาถึงของ GTA 6 โดยตั้งใจไม่ให้คะแนนแบบรีวิวปกติ เพราะมองว่าเกมเก่าที่ออกมาหลายเจเนอเรชันก่อนหน้าไม่ควรถูกตัดสินด้วยมาตรฐานเดียวกับเกมยุคใหม่ แก่นของชิ้นนี้จึงเป็นการทบทวนว่าเกมแต่ละภาคโดดเด่นอย่างไรในช่วงเวลาที่ออกวางขาย และอะไรคือสิ่งที่ยังทนทานต่อกาลเวลาอยู่บ้าง โดยเริ่มจากภาคต้นฉบับในปลายยุค 1990s

ผู้เขียนเล่าว่าตอน GTA ภาคแรกออกมา มันให้ความรู้สึกแปลกใหม่อย่างมาก ทั้งในฐานะเกมขับรถมุมมองจากด้านบนและในฐานะโลกเปิดที่ให้ผู้เล่นทำอะไรได้อย่างอิสระ แม้กราฟิกและงานนำเสนอจะดูเก่ามากเมื่อมองด้วยสายตาปัจจุบัน แต่ในตอนนั้นเกมก็ถือว่าโดดเด่นด้วยแนวทางที่ไม่เหมือนเกมดังร่วมยุค โดยเฉพาะการให้ผู้เล่นเลือกวิธีทำภารกิจเอง จะเล่นแบบเป็นขั้นตอนหรือจะก่อความวุ่นวายไปทั่วเมืองก็ได้

อย่างไรก็ตาม บทความย้ำชัดว่าเกมนี้มีข้อจำกัดจำนวนมากเมื่อเทียบกับมาตรฐานปัจจุบัน การควบคุมค่อนข้างแข็งและหงุดหงิด การมองเห็นบนจอทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย และโครงสร้างแบบอาร์เคดที่เน้นทำคะแนนสูงกับจำนวนชีวิตจำกัดนั้นต่างจาก GTA ยุคหลังอย่างสิ้นเชิง อีกทั้งเนื้อเรื่องแทบไม่มีน้ำหนัก มีเพียงฉากสั้น ๆ ที่นำเสนออารมณ์หยาบคายและประชดประชันตามสไตล์เกมยุคนั้น

ถึงอย่างนั้น ผู้เขียนยังมองว่า GTA ภาคแรกเป็นงานที่สำคัญมากในเชิงประวัติศาสตร์เกม เพราะมันวางรากฐานให้กับเกมแซนด์บ็อกซ์สมัยใหม่ และแสดงให้เห็นศักยภาพของอิสระในการเล่นที่ซีรีส์ GTA จะนำไปต่อยอดในภายหลัง แม้โลกในเกมจะไม่ได้ใหญ่แบบทุกวันนี้ อาวุธจะมีน้อย และตัวเกมจะขรุขระกว่าที่จำได้ แต่เสน่ห์จากความปั่นป่วนแบบไม่ต้องมีเป้าหมายชัดเจนยังทำให้มันน่าเล่นอยู่

อีกประเด็นที่บทความหยิบมาพูดคือประสบการณ์การเล่นในยุคนั้นกับปัจจุบัน โดยผู้เขียนเชื่อมโยงความคุ้นมือกับเกมแข่งรถมุมมองจากด้านบนอย่าง Micro Machines ว่าเป็นเหตุผลที่ช่วยให้เข้าใจการควบคุม GTA ได้ดี ขณะเดียวกันก็สังเกตว่าผู้เล่นรุ่นใหม่อาจสับสนกับการบังคับ การอ่านทิศทาง และการไม่มีแผนที่ในเกม ซึ่งครั้งหนึ่งเคยพึ่งพาแผนที่กระดาษที่แถมมากับตัวเกม

โดยรวมแล้ว บทความนี้ไม่ได้สรุปว่า GTA ภาคแรก “ดีที่สุด” ในเชิงเกมเพลย์ แต่ชี้ให้เห็นว่ามันสำคัญในฐานะต้นแบบของอิสรภาพ ความกวน และความโกลาหลที่กลายเป็นลายเซ็นของซีรีส์ในเวลาต่อมา แม้หลายส่วนจะล้าสมัยไปมาก แต่ความกล้าที่จะทำให้ผู้เล่นทำได้เกือบทุกอย่างในโลกเปิดขนาดย่อมของมันยังคงน่าชื่นชม และเป็นเหตุผลว่าทำไมเกมนี้ยังถูกพูดถึงในฐานะจุดเริ่มต้นของปรากฏการณ์ GTA จนถึงวันนี้