สหรัฐ-จีนคุยตั้งระบบแจ้งเตือนความปลอดภัย AI ท่ามกลางแรงตึงเครียดเรื่องเทคโนโลยี

สหรัฐและจีนเริ่มมีการหารือเรื่องความปลอดภัยของ AI ในช่วงที่ทั้งสองประเทศถูกมองว่าเป็นมหาอำนาจด้านปัญญาประดิษฐ์ของโลก แต่แนวทางที่จะนำไปสู่กรอบกำกับดูแลร่วมกันยังไม่ชัดเจน เพราะความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ระหว่างสองฝ่ายยังเต็มไปด้วยความไม่ไว้วางใจและการแข่งขันด้านเทคโนโลยี

ตามข้อมูลที่สหรัฐเผยออกมา กระทรวงการคลังสหรัฐระบุว่าทั้งสองฝ่ายได้พูดคุยถึงการสร้าง “กลไกแจ้งเตือนด้านความปลอดภัย AI” ใหม่ ซึ่งหากจีนยอมเข้าร่วม ก็จะเป็นช่องทางสื่อสารโดยตรงสำหรับการแจ้งเหตุเมื่อระบบ AI ของประเทศใดประเทศหนึ่งมีพฤติกรรมผิดปกติหรืออาจก่อความเสี่ยงต่อความปลอดภัย นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นทางผ่านในการสื่อสารเป้าหมายร่วมกันในประเด็นที่ทั้งสองประเทศเห็นพ้อง

อย่างไรก็ดี ข้อเสนอดังกล่าวเกิดขึ้นในจังหวะที่จีนอาจไม่พร้อมเชื่อใจว่าสหรัฐจะใช้เวทีคุยเรื่อง AI เพื่อความปลอดภัยจริง ๆ มากกว่าจะใช้เป็นเครื่องมือจำกัดศักยภาพของจีนเอง ฝั่งสหรัฐภายใต้ทรัมป์เดินหน้ามาตรการควบคุมการส่งออกอย่างต่อเนื่อง เพื่อสกัดไม่ให้จีนเข้าถึงเทคโนโลยีที่จำเป็นต่อการพัฒนา AI ขั้นสูง ขณะที่สภาคองเกรสก็ยังพิจารณาร่างกฎหมายใหม่ที่จะทำให้จีนเข้าถึงชิปและฮาร์ดแวร์ได้ยากขึ้นอีก

แรงกดดันยิ่งเพิ่มขึ้นเมื่อกระทรวงยุติธรรมสหรัฐเพิ่งกล่าวหาบริษัท AI ชั้นนำของจีน 6 แห่งว่าแอบขโมยข้อมูลหรือแนวทางจากแล็บด้าน frontier AI ของสหรัฐ แม้จีนจะปฏิเสธข้อกล่าวหานี้อย่างหนักแน่น เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้บรรยากาศการเจรจายิ่งเปราะบางและยากต่อการสร้างความเชื่อใจ

บทความมองว่า แม้แนวคิดเรื่องช่องทางแจ้งเตือนความปลอดภัยของ AI จะเป็นสัญญาณเชิงบวกในระดับหนึ่ง แต่การจะทำให้เกิดกรอบธรรมาภิบาลระดับโลกที่น่าเชื่อถือได้ยังต้องอาศัยความร่วมมือที่ลึกกว่าการพบปะเชิงสัญลักษณ์ระหว่างผู้นำ หากการพูดคุยยังถูกครอบงำด้วยการแข่งขันด้านอำนาจและการกีดกันทางเทคโนโลยี ความพยายามสร้างระบบกำกับดูแลร่วมก็อาจไปไม่ถึงเป้าหมาย